AMERICAN DREAM IS REALLY FUCKED UP ?

15 yaşındaydım,hayatımda en nefret ettiğim şey okul ve tabiki de okula gitmek için her gün kırkbeş dakika geçirdiğim Mersin-Tarsus yoluydu.Sürekli mutsuzdum.Etrafımdaki insanları anlamıyordum,ailemi çözemiyordum.Ve sonuç sıfırdı.Kafam feci karışık,en rahat ettiğim yer, tesadüf eseri kendini tarsusta bulan diğer hiç bir hocama benzemeyen Kanadalı edebiyat hocamın masasının önüydü.Diğer hocalarım gibi hiç bir soruma kesin cevaplar vermeyen sürekli aynı kıyafetlerle,kafası karışık,kompozisyonlarımıza konu sınırlaması koymayan bu acayip adamın dersinde okuduğumuz hiç bir makale , hikaye, roman diğer derslerde okuduklarımıza benzemiyordu.Bir sabah sınıfına girdim kafası masada,önünde kahvesi ve bir sürü kitap,sırama oturdum.Uyandı ve ne yapmam gerektiğini sordum.Ne yapmak istersen onu yap kitaplara bak dedi. Hiç bir beklentim olmadan The Rum Diary'i elime aldım,ve Hunter S Thompson'la yani Dr Gonzo'yla tanışmam böyle başladı.Hocam bir sene sonra Pekin'e taşındı.Bir iki maildan sonra koptuk ama beni en sevdiğim yazarlara tanıştıran,ve bir şekilde bugün bile burada olmamda etkisi olan o çok özel insanlar listesinde yerini aldı. Dr Gonzo'yu tabiki de 15 yaşındayken anlamadım,belki iki sene sonra elime aldığımda hala anlamıyordum.Üniversitenin ilk senesine kadar anlamadığım halde çok ilginç olduğunu ve bunu bildiğim için de benim diğer arkadaşlarımdan daha özel olduğum gibi şu yazıyı yazarken bile beni gülümseten her ergen gibi çok kendine özgünlüğüne,önemine tekliğine odaklanmış garip düşüncelerim vardı.Uzun süre böylesine büyük bir yanılgı içerisinde Dr Gonzo'nun yazdıklarının aslında ne demek olduğunu anlamadan vakit kaybettim.Belki de doğal olan buydu.Anlamam için büyümem lazımdı. Büyümem için de Mersin'den çıkmam lazımdı.Mersin'den çıktım ve büyümeye başladım.Ne kadar büyüdüm bilmiyorum ama Dr Gonzo'yu,yazdıklarını anladığımı düşündüğüm veya anlamaya çok yakın bir mesafede durduğum zaman Dr Gonzo intihar etti.

Kurt Vonnegut,Dr Gonzo,Jack Kerouac, William Burroughs, F Scott Fitzgerald,Richard Brautigan ve Salinger gibi yazarların o müthiş kitapları benim jenarasyonumun,lise kütüphane kartlarını doluş taşırmıştır.Ve Dr Gonzo'yu da bu saydığım yazarlar arasında anıyor olmamın tek sebebi diğerleri gibi onun da Türkiye'nin Amerika'ya binlerce km uzağında bulunan ufak bir ilçesinde yüzyıldan fazla Amerikan kültürünü,eğitim sistemini yüzlerce çocuğun bu sayede yüzlerce ailenin,hayatına sokan bir okulun,bize göstermeye,öğretmeye çalıştığı Amerika'dan çok daha farklı bir Amerika anlatıyor olmasıydı Ve ben bu Amerika'yı anlamıyordum,Kanadalı hocam dışında hiç bir hocam Amerika'yla ilgili en ufak kötü bir söz söylemiyordu.Bizim için de bu yüzden Ivy League'deki bir üniversiteye kabul edilen her abi ablamız hayal ettiğimiz her şeyi başarmış sayılıyordu.Amerika'da eğitim,Amerika'da bir iş, bir hayat,sürekli bunun gölgesinde Öss'ye çalışan yine de tea break'lerde kütüphanede Amerika için burs araştırması yapmayı ihmal etmeyen bir sürü arkadaşım ve ben.O güne kadar bazı hocalarla kutladığımız Halloween partileri,izlediğimiz Mainstream Amerikan filmleri,ve bir yandan bu yazarların anlattığı Amerika.Sanırım Mersin gibi ufak bir şehirde tek aktivitesi kitap okumak olan birisi için oldukça kafa karıştırıcı bir durumdu.Ve pes ettim.Arada kalmak bu yazarları okuyanlar için bir seçenek olamazdı.Hiç birini doğru dürüst anlamasam da anladığım bir tek şey vardı,o da Amerika,bu okulda anlatılanlar kadar mükemmel bir yer değildi.Ve bu noktada devreye siyaset girdi.Çünkü bu yazarların yazdıkları sorguladıkları aslında yüzde yüz siyasetle toplumun yapısıyla ilgiliydi. Ve belki bu yüzden bir kez daha Dr Gonzo'nun 1970 Aspen şerif seçimlerine adaylığını koyması ve konuşmalarını bugün (If'de de gösterilen ) "The Life and The Work of Dr.H Thompson" adlı belgeselde izlerken,kendimi Tarsus- Mersin yolunda kafam karışık bir şekilde bir Rum Diary'ye bir de yola bakarken buldum. Liseyi hiç özlemiyorum, ama özlediğim tek bir şey varsa o da sanırım,yukarıda saydığım yazarları keşfettiğim o ilk anlarda hissettiğim heyecanla karışık korku hissi.

Dr Gonzo'ya dönersek,1970 Aspen şerif seçimlerine adaylığını koyması,ve seçimi sağlam bir cumhuriyetçinin karşında kaybetmesinin hemen ertesinde kameralara bakıp hayalkırıklığıyla şöyle diyor: "... American dream is really fucked up."

Dr Gonzo,şu an acaba yaşıyor olsaydı Obama'nın da bir takım entellektüel takımı tarafından siyaha boyanmış bir beyaz olduğunu mu yoksa gerçek bir umudun simgesi mi olduğunu düşünürdü asla bilemeyeceğiz. Ama şundan eminim ki Obama'da, Dr Gonzo olmayabilir ama başta saydığım o yazarlardan bir tanesini bile okuyup onların yolsuzluk , korku siyaseti , ayrımcılık ve açlıktan bahsettiği o gerçek Amerika'nın ne demek olduğunu sorgulamışsa eğer (ki bence Obama'nın Dreams of My Father'ından bir satır bile okumuşssanız eğer bu bahsettiklerim bir ihtimal olmaktan çıkıp sizin için de kesinlik kazanır) Amerika Dr Gonzo'nun düşlediği Amerika'ya bir adım daha yakın demektir...

1970 Aspen şerif seçimleri , ve ve Thompson'nın seçimi kaybettikten sonraki yaptığı kısa konuşmanın yer aldığı video
Hunter S. Thompson - Aspen Sheriff Election 1970

Thru You

Az önce San Francisco'dan bir arkadaşımla konuşuyordum, tam bir aydır birbirimizin itunes'unu simplify media sayesinde sömürüyoruz . Sanırım ondan çok ben bu konuda daha başarılıyım . Bu ay bana ikinci güzelliği bu siteyi yollayarak yaptı. Bir saattir İsrailli müzisyen Kutiman'nın bu dahiyane fikrini konuşuyoruz. Son video - about kısmında Kutima'nın ağzından serüvenini dinleyebilirsiniz
Daha fazla bir şey söylemeden sizi siteye yönlendiriyorum .

THRU YOU | Kutiman mixes YouTube

HOTEL B.A.U.E.N. COOPERATIVA DE TRABAJO

Cumartesi akşamı bir arkadaşımın düzenlediği ev partisinde arkadaşımın Paraguaylı bir arkadaşıyla tanıştım. Sanırım buraya geldiğimden beri, öğrendiklerimin büyük bir kısmını,ev partilerinde,akşam yemeklerinde tanıştığım insanların bana anlattıklarına borçluyum. Çünkü herhangi bir ülkenin siyasi kültürüyle,tarihiyle ilgili bir şeyler öğrenebilmek için bazen sizin seçtiğiniz kitaplar ,okuduğunuz makaleler ne yazık ki yeterli olmuyor,her zaman kaçırdığınız bir nokta bilmediğiniz kenarda köşede kalmış hikayeler aslında asıl asla atlamamanız gereken şeyler oluyor. Bu yüzden kitaplarda okuduklarımdan çok,bana anlatılanlara çok daha fazla önem veriyorum.

İşte geçtiğimiz cumartesi akşamı da burada çok sevdiğim ve sürekli bana okumam,araştırmam için bir sürü şey öneren bir yandan da çektiği belgeselleri,radyo programlarının içeriğini bıkıp usanmadan benimle paylaşan Marcel'in çok yakın arkadaşı,Jaime'yle tanıştım. Jaime,1950'lerin başlarında yoksullukla daha fazla mücadele edemeyip Arjantin'e göç etmeye karar veren Paraguaylı işçi anne ve babanın en büyük oğlu. Konuşmaya başlamamızdan itibaren Paraguay'a doğduğundan beri sadece iki kere gitme şansı olmasına rağmen ,ülkesindeki siyasi düzene, yolsuzluklara duyduğu öfkeyi bu kadar canlı tutabilmesi beni oldukça şaşırttı. Doğduğundan beri ülkesine sadece iki kere gidebilme şansı bulan bir insanın,ülkesine ve orada -kendi ailesi gibi gidebilme ve herşeyi bırakabilme şansı bulalamış - yaşam mücadelesi vermeye devam eden binlerce yoksul aileye hissettiği yakınlığını öfkesi aracıyla dile getirdiğini görmek gerçekten çok üzücü bir durumdu . Konuşmamız sırasında Paraguay'a dair bir tek güzel laf etmemiş oluşu defalarca sorduğum peki hiç mi güzel bir şey yok sorusuna hiç bir şey yok , sadece yoksulluk ve yolsuzluk ve sömürü var diye cevap vermesi beni gerçekten çok ürküttü. Paraguay,Ekvator ve Bolivya gibi Latin Amerika'nın en fakir ülkelerinden biri . 1864-1870 yılları arasında Guerra Grande ( Büyük Savaş) veyahut Guerra contra la Triple Alianza- Üçlü İttifak'a karşı Savaş- Paraguaylı'ların Arjantin-Brezilya ve Uruguay'ın oluşturduğu askeri ittifaka karşı verdiği mücadelede topraklarının,zenginliklerinin ve en önemlisi erkek nüfusunun büyük bir bölümünü kaybetmesiyle sonuçlanıyor.1864'de başlayan 1870'de biten bu vahşet dolu savaş tabiki de Paraguaylıların tarihi bilincinde büyük bir tramvaya yol açıyor.Bu yüzden Jaime'nin anlattıklarına göre bugün herhangi bir Paraguaylı için Arjantin'e,Brezilya'ya veyahut Uruguay'a göç etmek zorunda kalmak oldukça onur kırıcı bir durum.

Jaime'nin Paraguay'la ilgili anlattıkları tabiki bu kadarla bitmedi fakat daha sonra yaptığı işe geçince ilgim büsbütün Hotel B.A.U.E.N'le ilgili anlattığı hikayeye kaydı. Buraya geldiğim ilk ay içerisinde Avenida Corrientes ve Callo'nun birleştiği noktada defalarca derse giderken önünden geçtiğim bu otelin Arjantin'de işçiler tarafından yönetimine el koyulan bir çok fabrika gibi işçi kooperasyonu tarafından işletildiğini hiç bir şekilde sanırım tahmin edemezdim . Daha sonra B.A.U.E.N'inin nasıl işlediğini oldukça üstün körü birşekilde Marcel'le yaptığımız bir konuşma sırasında öğrendim. Fakat Jaime'nin burada düzenlenen sempozyumlarda,konferanslarda görevli olarak çalışması,bünyesinde 20.000 işçiyi barındıran Movimiento Nacional de Empresas Recuperadas 'ın ( işçi kooperatiflerinin sahiplerinin borç batağına sürükleyip daha sonra terk ettikleri şirket ve fabrikaların yönetimin ele geçirmeleriyle başlayan ulusal bir hareket) basından sorumlu bölümünde aktif olarak rol alması Otel B.A.U.E.N'nin geçmişiyle ve işleyişiyle ilgili oldukça detaylı bilgi almamı sağladı.

Askeri cuntanın devam ettiği 1978 yılında Dünya Kupası'na ev sahipliği yapan Buenos Aires'te -bu büyük organizasyonla birlikte şehre gelecek olan turistleri , basın ordusunu ,takımları- ağırlamak için inşa edilen onlarca otelden biri olan Hotel Bauen yıllar boyu Arjantin'inli zenginlere, ünlü siyasetçilere sanatçılara hizmetini sürdürüyor. Doksanların başından itibaren etkilerini gösteren ekonomik bunalımın, 2001 yılında ülkede yaşanan en büyük ekonomik krizle sonlanması otelin geleceğini de tamamen değiştiriyor.Otelin,borç batağına sürüklenip iflas eden sahibi tarafından terk edilmesi sonucu,kapılarının kapatışı yıllar boyu otelde görev yapmış onlarca çalışanının da krizin ortasında işsiz kalmasına sebep oluyor.

2001 yılında 2003 yılının ortasına kadar kapalı kalan otelin işçi kooperatiflerinin yardımıyla 2003 yılınının mart ayında çalışanları tarafından yönetimine el koyulması,bugün kapitalist düzenin parçası olan özel sektöre alternatif oluşturan kooperatif hareketin savaşının da sembolü haline geliyor.

Otel bugün tabiki de Buenos Aires'te bulunan bir çok lüks otelle kıyaslanamayacak kadar kötü durumda,fakat bu otelde kalmayı tercih eden müşterilerin çoğu otelin sunduğu konfor ve lüksten çok sembolik değerine önem veriyor.Bugün bu otelde yeme içme biriminden sorumlu denetmen de,odaların temizliğinden görevli ve mutfakta çalışan bulaşıkçı da aynı ücreti alıyor.Otelin işleyişiyle ilgili herhangi her sorunda bütün çalışanlarının bir araya gelmesi ve yapılacaklara oy birliğiyle karar vermeleri onları bu kurumun gerçek sahibi yapıyor.

Jaime'ye göre bu otel ve bunun gibi işçi kooperatifleri tarafından yönetimine el koyulan bir çok fabrika bugün dünyaya alternatif bir sistemin de varolabiliceğini kanıtlıyor. Jaime'nin ülkesiyle ilgili sorduğum sorulara verdiği oldukça umutsuz ve iç karartıcı yanıtlardan sonra son olarak bu hareketin ne kadar başarılı olduğunu sorduğumda içten ve umutlu bir şekilde bu hareketin ve hareketin temelini oluşturan,yönetimine el koyulan fabrikalarda çalışan işçilerin her gün bir çok problemle karşılaştıklarını, fakat kazandıkları siyasi bilinç sayesinde herşeyin üstesinden gelinebiliceği yanıtını vermesi beni bile bütün bu karanlığın ortasında bir şeylerin değişebiliceğine ve iyiye gidebiliceğine ikna etti.

Otel'in yönetimini ele geçirmek için mücadele eden çalışanlarının protestolarının yer aldığı fotoğraflar





ve otelin şimdiki hali

Ayrıca Agora tv 'de otelin çalışanlarıyla yapılan söyleşilerin yer aldığı kısa bir belgesel :

ágora tv

JOSEF MENGELE

Geçen haftadan beri aralıklarla, bir arkadaşımın kütüphanesinden kaçırdığım Josef Mengele'nin biyografisini okuyorum. Mengele,Nazi Almanya'sında toplama kamplarında yahudiler,homoseksüeller ve çingeneler üzerinde bütün soğukkanlılığıyla gerçekleştirdiği akıl almaz deneyleriyle ve saf aryan ırkı yaratma girişimleriyle ün salmış rezalet bir doktor. Haftasonu "Discovery Magazine"'de Stanford üniversitesinde Bilim Tarihi dersleri veren Robert N. Proctor'ın Birinci Dünya savaşından itibaren tütün üreticilerinin ve sigara firmalarının tüketici kitlelerini genişletmek ve tütünün sağlığa faydalı olduğunu kanıtlamak için bilimi nasıl uydurma propagandalarında araç olarak kullandıklarını anlattığı röportajını okuyordum. Röportaj Mengele'yle alakasız fakat,Proctor'un bilim ve ideolojiler arasındaki ilişkiyi açıklayışı Mengele'nin deneylerinin ne kadar mide bulandırıcı ve insanlık dışı olsa da bilimsel olarak ne kadar ileri bir düzeyde olduğunun kanıtı. Proctor röportajında tarih boyunca oldukça korkutucu temellere dayanan ideolojiler -varoldukları dönemdeki kısıtlı koşullar ve şartlara göre- oldukça ileri düzeyde bilimsel çalışmaların gerçekleşmesine yol açarak her ne kadar kendi dönemlerinde kötü emellere amaç etmiş olsalar da daha sonradan etiksel bir çerçevede kullanılarak teknolojik ve bilimsel araştırmalara çok büyük katkılar sağladıklarını belirtiyor. Mengele'ye gelince yaptığı deneylerin daha sonradan bilim için faydalı olup olmadığını bilemiyorum. Mavi gözlü ve sarışın bir ırk yaratma takıntısının insan genleriyle ilgili çalışmalarının ölümünden sonra bilim adamları tarafından nasıl kullanıldığı hakkında da bir bilgim yok. Fakat şu bir gerçek ki Proctor'un da belirttiği gibi Faşist ve ırkçı bir ideolojinin kanatları altında etiksel hiç bir sınırlama gözetmeksizin yaptığı deneyler yaşadığı döneme göre oldukça ileri düzeydeydi. Mengel'in savaş sonrası soyadını değiştirerek Latin Amerika'ya kaçmayı başarıyor. Ve toplama kampından canlı çıkmayı başaran binlerce insanın tanıklığıyla , en çok nefret edilen ve bulunması için üzerine en çok ikramiye konulan savaş suçlusu olarak tarihe geçiyor.Mengele'in Auschwitz'de başlayan ikizler üzerine takıntısının Latin Amerika'ya geldikten sonra da devam ettiği düşünülüyor. SS subayı arkadaşının sayesinde kaçtığı Arjantin'de ilk olarak inşaatlarda çalışan Mengele buraya kaçmış diğer SS subaylarının (ki bu da çok ilginçtir bugün hala Peron'nun Nazi Almanya'sından kaçan bu suçluları koruma altına aldığı ve belli ayrıcalıklarla Arjantin'de yaşamalarına izin verdiği en çok tartışılan tarihi konulardan biri.)Bugün hala Bariloche kenti (Organization of Former SS Members) savaş suçlusu SS subaylarının aileleriyle birlikte yerleştiği kentlerden biri olarak biliniyor.Peron'nun başkanlığı sırasında kimlik değiştirme gibi problemlerine kolayca çözüm sunulan bu subay ailelerinin çocuklarının,yine savaştan kaçmayı başaran yahudi ailelerinin çocuklarıyla birlikte aynı okullarda eğitim görmeleri oldukça garip detaylardan biri,nitekim ben bir türlü böyle bir sınıfı gözümde canlandıramıyorum.
Mengele ise bazı SS subayları gibi Arjantin yerine,yakalanma korkusu yüzünden ilk olarak Paraguay'da daha sonra Brezilya'da yaşamayı tercih ediyor.Daha Arjantin'de tekrar başladığı bilimsel deneylerine ( bu arada Arjantin'de bulunduğu süre içerisinde geçimini illegal olarak gerçekleştirdiği kürtaj operasyonlarından ortak olduğu ilaç firmasıyla sağlıyor) Brezilya'da uzun sure Sao Paulo'ya çok yakın olan Novo Europa'da yaşayan Mengele'nin 7 Şubat 1979'da denizde boğularak öldüğü biliniyor. Bugün hala Mengele' nin Latin Amerika'da deneylerine devam edip etmediği en çok tartışılan konulardan biri. Zira Auschwitz'de ikizler üzerine yaptığı deneylere Brezilya'da da devam ettiğine dair çok önemli kanıtlar mevcut. Bunlardan birisi de bugün Brezilya'nın CÂNDIDO GODÓ kasabasındaki şaşırtıcı ikiz nüfusuyla ilgili.
Cândido Godói - Wikipedia, the free encyclopedia
Mengele'nin 1963'te Brezilya'ya yerleşmesinden sonra kasabadaki ikiz nüfusunun şaşırtıcı bir şekilde artması akla Mengele'nin bu kasabadaki kadınlar üzerine deneyler yapmış olabileceği ihtimalini getiriyor.

Mengele ölümünden bir kaç sene önce Hitler'in baş mimar olarak atatıdığı Albert Speer'a yaptıklarından ötürü ne kadar pişman olduğunu belirten bir mektup yazsada ,yine ölümüne yakın hiç tanımadığı oğlu ziyarete geldiğinde ona suçsuz olduğunu ifade etmesi akıl sağlığının yerinde olmadığının bir kanıtı olarak gösteriliyor.

Youtube'da Mengele ve deneyleri üzerine binlerce video mevcut fakat altı bölümden oluşan bu belgelesel oldukça ilgi çekici




Ny Times'ta CÂNDIDO GODÓ'yla ilgili çıkan makale
Cândido Godói Journal - Mystery of the ‘Land of Twins’ - Something in the Water? Mengele? - NYTimes.com: "CÂNDIDO GODÓ

Arjantin'ne kaçan Nazi subaylarıyla ilgili
The Straight Dope: What's the true story on South American Nazis?: "Organization of Former SS Members"

PREPRIVATIZATION

Ekonomik kriz hala etkisini gösteriyor.Türkiye'de günlük hayata yansıyışı nasıl bilemiyorum ama,ben burada artan gazete fiyatlarından,otobüs biletlerine yapılan zamlardan,her zaman kahvaltı ettiğim cafe'de iki hafta üstüste yediğim herşeyde iki pezoluk bir artışın hiç de göz ardı edilemeyeceğini düşünüyorum. Peki kriz nasıl atlatılacak."Gelişmekte olan ülkeler" başlığı altında toplanan bütün ülkeler dış ticaret açığı,dışarıda yaşanan her türlü gelişmeden birebir etkilenen oldukça hassas olan çeşitli endüstri kollarını korumak adına yeni paket programlar geliştirmekle meşgulken,buradaki ekonomistlere göre gelişmekte olan ülkelerin krizi atlaması için ilk olarak Amerika'nın krizi atlatması gerekiyor.Peki Amerika krizi nasıl atlatacak? Lehman Brothers gibi oldukça etkili ve büyük bir grubun çöküşüne izin verilmesi bile büyük çapta bir krizin başlamasına neden olurken,Krugman'nın zombi bankalar olarak adlandırdığı citi ve bofa gruplarının uzun vaadede ayakta durabilmesi için düşünülen planlar acaba Amerika'nın krizi atlatabilmesi için yeterli olabilicek mi? Veyahut da krizin atlatılabilmesi için illa bu bankaların çıkarlarının , vergi mükelleflerinin çıkarlarından üstün tutulmasına mı bağlı? Daha şimdiden Citi ve Bofa gibi dünyanın en büyük bankalarının sermayelerinin ne yazık ki uzun vaadede kendilerini çevirmeye yeterli olamayacağı çok açık ortada.Peki bu bankaların sermayelerini arttırmak için Amerikan hükümetin düşündüğü planlar neler ?

Yine milyon dolarlık sorularım için en objektif yanıtları Krugman'nın son makelesinde buldum. Krugman'nın Obama'nın kurduğu yeni hükümetin ortaya attığı plana, getirdiği alternatif "batmakta" olan bu bankaların ve diğer küçük çaplı bankaların hiç bir alengirli yola başvurulmadan kamusallaştırılması. Devlete ve vergi mükelleflerine yük olan,ve artık kendini çeviremeyen bu bankaların "stress test"(bir türlü uzun vaadede dayanabilirlik testine) tabi tutulması ve eğer bu bankalar hiç bir umud vaad etmiyorsa direk kamusallaştırılması.

Nitekim Krugman'na göre her gün devlet yardımıyla çekip çevrilen ve vergi mükelleflerinin,küçük yatırımcılarının devasal bir yük şeklinde sırtlarında taşıdıkları bu bankaların durumuna bir an önce çözüm bulunması gerekiyor.

Benden bu kadar.Eğer krizin atlatılmasının ilk ayağı uzmanların dediği gibi ilk Amerika'da gerçekleşicekse,Amerika'nın en iyi ekonomistlerinden biri olan Krugman'nın son makalesini okumakta yarar var diye düşünüyorum.

Op-Ed Columnist - Banking on the Brink - NYTimes.com

VALIE EXPORT

Bu yaz İstanbul Modern'de çalışmalarını görme şansını yakaladığım iki sanatçı vardı. Biri daha önce de üzerine bir şeyler yazdığım Gordon Matta Clark,diğeri ise şimdi bahsedeceğim Valie Export. İstanbul Modern'nin 2007'de Viyana'da 'Museum für angewandte Kunst'dan ithal ettiği bu sergide tabi en çok dikkat çeken isimler: Jeff Wall ve Cindy Sherman ve Valie Export oldu. En azından sergiyi iki kere gezip bütün paralarıma kıyıp aldığım kitapçıkta işaretlediğim sayfalar hep Valie Export'un,Cindy Sherman'nın ve Gordon Matta'nın işleriydi.Valie Export kimdir peki ? Bu isim ne biçim bir isimdir? Bu garip resimler ve videolar neyin nesidir ?

Bütün bu sorularımın cevabı,hala İstanbul Modern'de mevcut bulunan Verbund Koleksiyonuna ait kitapçıkda detaylı bir şekilde yer alıyor.Fakat benim jenerasyonumun Ali Öğmen tarih kitapçığından alışık olduğu üzere kısa ve öz soru cevap seçeneğini kullanacak olursak eğer :

KİM KİMDİR :
Valie Export : Takma bir isimdir.Üstteki resimde de görüceğiniz gibi çok ünlü bir sigara markasıdır. İkinci Dünya savaşının en korkunç yıllarına rast gelen erken çocukluk dönemini atlatıp Viyana National School for Textile Industry'de eğitimin ardından,bir kaç film setinde küçük işler yaparak para kazanan ve daha sonra toplumun ona göre hayatta " kadına" biçtiği rolü eksiksiz yerine getirmek adına evlenip iki çocuk sahibi olan Export uzun süre sanattan uzak kalır.

ETKİSİ
1967'de tahminimce geçirilen ani bir cinnet ve yine muhtemelen bu cinnetin sebep olduğu keskin bir U Dönüş

U DÖNÜŞ: Varlığını sıkıca çevrelemiş olan baba-koca çeperini yıkış.
Jenarasyonunda onun gibi binlerce ifadesiz bir boyutta sıkışıp kalmış hemcinslerinin vücutlarını kimliklerini şahsi ifadeden yoksunlaştıran kısacası tanımlanamaz hale getiren her türlü güç unsuruna karşı koyuş.
Viyana'nın kapalı toplum yapısını bir parçası olan binlerce haneden birinde " eş" ve "anne" başlığı altında değerlendirilen herhangi her kadının yaşadığı gerçekliği hiç bir boşluk bırakmadan yansıtabilme görevi yine sanırım bütün bu tanımların karmaşında "kendini kaybetme" deneyimini bizzat yaşamış biri tarafından böylesine kusursuz bir şekilde gerçekleştirilebilirdi.

VE Valie Export'un çalışmalarının yer aldığı resmi websitesi

VALIE EXPORT: VALIE EXPORT's Home

Facing Family adlı video çalışmasından bir bölüm
Media Art Net | Export, Valie: Facing a Family

UbaWeb'te yer alan diğer video çalışmaları :

1)U B U W E B - Film & Video: VALIE EXPORT - ...Remote... Remote... (1973)

2)U B U W E B - Film & Video: VALIE EXPORT - Mann & Frau & Animal AKA Man & Woman & Animal (1973)

3)U B U W E B - Film & Video: VALIE EXPORT - Syntagma (1983)<

ve burqa band

SKULL AND BONES AND MR BUSH

The descendants of Geronimo have sued Skull and Bones, a secret society at Yale University with ties to the Bush family, charging that its members robbed his grave in 1918 and have kept his skull in a glass case ever since.

The claim is part of a lawsuit filed in federal court in Washington on Tuesday, the 100th anniversary of Geronimo’s death. The Apache warrior’s heirs are seeking to recover all his remains, wherever they may be, and have them transferred to a new grave at the headwaters of the Gila River in New Mexico, where Geronimo was born and wished to be interred.

devamı için
Geronimo’s Heirs Sue Secret Yale Society Over His Skull - NYTimes.com

ONCE UPON A TIME

Belki milli eğitim bakanlığı ilköğretim birinci ve ikinci sınıf öğrencilerine tavsiye edilen kısa hikayeler serisine yeni bir kitap eklemeli. Kitap şöyle başlamalı :

Güneşin yavaş yavaş battığı soğuk bir cuma öğleden sonrası Baba Kaya Acıbadem’de okuyan kızı A'yı okuldan almaya gitti. Küçük kız babasını okulun kapısında ağlayarak bekliyordu. O gün sınıf olarak Sarı Gelin adında çok üzücü bir film seyretmişlerdi.

Küçük kız babasını görünce direk boynuna sarıldı . Baba Kaya kızının bu heyecanını ve ağlamaklı yüzüne görünce hemencicik endişelendi ve

- Kızım canım benim iyi misin ne oldu ? Arkadaşlarından biriyle mi kavga ettin demek üzereyken küçük kızı

babasına iyice sarılarak “Ermeniler bizi kesti mi:” diye sordu

Baba Kaya, kızına hayretler içerisinde bakarak bunu nereden duyduğunu sordu. Kızı da okulda kendilerine ‘Sarı Gelin’ diye bir belgesel izletildiğini, oradan duyduğunu söyledi.

Baba Kaya hemencicik kızına tüm insanların kardeş olduğunu anlatmaya çalıştıysa da küçük kızının yüzündeki dehşet dolu o kaygılı ifadeyi bir türlü silemedi...


Hayal gücümü fazla kullanmama gerek kalmadı zira nedense konu Türk Siyaseti olduğu vakit hayal gücüne pek ihtiyacım olmuyor. Hikayem sanırım hiç de yaratıcı değil aynısını radikal'de de gördüm. Korkuyorum !

Öğrenciye ‘Sarı Gelin’ travması / Türkiye / Radikal İnternet:

MEET THE WORLD

Brezilya'lı sanatçı Icaro Doria başta Lizbon- Portekiz'de yayınlanan Grande Reportagem dergisi için 2005 yılında tasarladığı banderalar-bayraklar daha sonra Meet The World kampanyası olarak ilk başta Portekiz'de ve daha sonra dünyanın bir çok yerine mail zinciri yoluyla gitgide yayılmaya başladı. Mail içeriğinde bu kampanya'nın başlığında Norveçli Birleşmiş Milletler delegesinin isminin yazması tabiki de bir tesadüf değil oldukça başarılı bir gönderme zira Doria daha sonraki röportajlarında Birleşmiş Milletler'e özel bir serginin asla gerçekleşmediğini Norveçli delegeninde gerçekte varolmadığını söylüyor.Zaten eski bir Model Birleşmiş Milletler klubü üyesi olarak modelinde de gördüğüm üzere,gerçekte de bazen binlerce resolution arasından saatlerce tartışıldıktan sonra oturuma katılan çoğunluk tarafından kabul edilen resolutionların bile bu bayraklar kadar etkili olabiliceğini sanmıyorum. - Doria'nın amacına gelince bir resolution da ben yazmak istemiyorum ,bayraklardaki işaretler, Doria'nın perspektifinden bu sefer başlangıçtaki mitsel anlamlarının dışına çıkıp daha gerçekçi bir ifade buluyor.Türk Bayrağı'da Doria'nin çalışmaları arasında olsaydı ortaya ne tür bir manzara çıkardı , gerçekten merak ediyorum.

WAYS OF SEEING

Bu hafta yeni bir John Berger kitabına-And Our Faces, My Heart, Brief as Photos başlamanın şerefine buraya Berger'in ilk olarak bbc'de belgesel formatında yayınlanan ve daha sonra kitap haline getirilen Ways of seeing'i koyuyorum. Devamı Youtube'da mevcut . Youtube kimde mevcut orası meçhul tabi.

Find more videos like this on www.truveo.com.

HİTLER'İ DÜŞLÜYORUM GÖZLERİM KAPALI

Kayseri’de İsrailli komutanın sözlerine kızan Türk Eğitim-Sen
2 No’lu Şube Başkanı Ali İhsan Öztürk ve bir grup öğretmen, Hitler’in ruhu için helva dağıtmıştı!
Öztürk, rüyasında gördüğü Hitler’in kendisinden helva dağıtmasını istediğini söylüyordu: “Hitler bey rüyamda, ‘Bush’un Irak’ta yapmış olduğu katliamlar, soykırımlar ve insanlık suçu benimkinden daha mı geri? Eğer siz bu şekilde devam ederseniz, hakkımı helal etmeyeceğim. Eğer hayrıma helva dağıtırsanız hakkımı helal ederim’ dedi. Biz de Hitler beyin şerrinden ve gazabından korunmak için helva dağıttık.”
Vatandaşların çoğu helvaya sebebin Öztürk’ün ölen babası olduğunu sanmıştı önce. Hatta helvayı yiyen biri, Hitler bağlantısını öğrendiğinde, kalan helvayı usulca tepsiye bırakmıştı, orada kalmıştık dün.
Derken haberin devamı geldi: Sendikacı Öztürk tepkilere karşı “Rüya görmek suç mu?” diye soruyordu!
Ergenekon sanıklarının “Vatanseverlik suç mu?”, “Atatürk’ü sevmek suç mu?”, “Cumhuriyet’e sahip çıkmak suç mu?”
.....
Nasıl çamfıstığı/badem, portakal kabuğu, tarçın lezzetlendirirse helvayı, burada da detaylara girdikçe olay tatlanıyordu. Öztürk, rüyada Hitler’in “İnsanları anlamıyorum. Benim için helva dağıt” diye vasiyette bulunduğunu söylüyordu, “Ben de bu vasiyeti yerine getirdim.”

Radikal / Hitler’in helvacısı Ergenekon sanığı gibi / Yaşam / NUR ÇİNTAY A.:

Hindistan

Flickr: The indian Graphics (painted signs)'ta görüp anlamakta en çok zorlandığım uyarı tabelaları,açıklamalar...
daha bir çokları için
Flickr: The India Graphics (painted signs) Pool

VE DUBAI

Yaşanan son ekonomik kriz öncesi man made kumsalların altından soğuk hava üfleme projeleri gibi oldukça absürd meselelere kafa yoran mühendislerin yaşadığı dubai'de kriz sonrası emlak fiyatlarındaki düşüş,krizden etkilenen uluslararası şirketlerde çalışan binlerce yabancı şirket çalışanının ülkeyi terk edişi... Sanırım artık Dubai'de bir nebze olsun gerçek dünyaya bir adım daha yakınlaştı. Dubai'yle ilgili midemi bulandıran en büyük şey , burada milyon dolarlık anlaşmalara imza atan mühendis suudilerin, filistinli'lerin davasına duydukları sempatiyi şirket toplantı yemeklerinde klişeleşmiş rezalet antisemitist cümlelerle ifade edebilicek kadar duyarsız ve iğrenç oluşları. Kısacası alttan soğuk hava üfleyen yapay kumsal projesi üzerine çalışan bir arap mühendisin , hastanede jenaratör olmadığı için hayatını kaybeden bir filistinlinin durumunu algılayabilmesi için sanırım geçmişe yolculuk yapması gerekiyor.

Bugün the guardian'da kriz sonrası dubai deki durumla ilgili bir haberi okuduktan sonra yaşanan felaketlerin bazen ulusları hizaya getirebiliceği fikrine kapılmaya başladım. Belki de Dubai'yideki mühendis kesiminin,"geleceği" şimdi olarak yaşamanın imkansızlığını kavraması için çok güzel bir fırsat bu kriz. Çünkü o planlanan kumsallar , çizimi tamamlanan temeli atılan ama gerisi gelmeyen gökdelenler beni "poetic justice"ın varlığı , olabilirliği üzerine dahi düşünmeye itti. Ama tabiki haberi okuduktan sonra izlediğim videoda dubai fashion week kapsamında düzenlenen defilelerden birinin muhtemelen kokteyinde büyük bir iştahla etrafındaki kalabalığa bakıp ikişer ikişer ağzına attığı fıstıkların tadını çıkaran suudiyi görünce bütün bu ilahi adalet fikri gibi naif düşüncelerden sıyrıldım.

Dubai ne acı ki ne olursa olsun bizlere kabus gibi bir gelecekten seslenmeye devam edecek.

Fıstıkları götüren Suudi'ye gelince

Video: Dubai dreams | World news | guardian.co.uk

ve krizin şakadan vurduğu dubai

Dubai's six-year building boom grinds to a halt as financial crisis takes hold | World news | guardian.co.uk

bu da ikincisi

Germaine Greer: From its artificial islands to its boring new skycraper, Dubai's architecture is beyond crass | Art and design | The Guardian

TÜRK TARİH TEZİ

Uzun zamandır Etienne Copeaux'un 1993'te Paris VII Üniversitesi'nde sunduğu " De l'Adruatique a la mer de Chine : les representations turques de monde turc d'apres les manuels scolaries d'histoire (1931-1993) başlıklı doktora tezinin daha sonra Ali Berktay tarafından çevrilerek iletişim yayınları tarafından "Tarih Ders Kitaplarında (1931-1993) Türk Tarih Tezinden Türk-İslam Sentezine"yayımlanan kitabı üzerine bir şeyler yazmak istiyordum.


Bu kitap Türkiye'deki resmi tarih yazımı süreceni ve bu sürecin Türkiye'de okutulan tarih kitaplarına yansıyışını anlatıyor. Kitabı okurken tesadüfen Ahmet Hamdi Tanpınar'ın Saatleri Ayarlama Enstitüsü'nü okumaya başlamıştım. İki kitabı aynı süreç içerisinde okuduğum için çok garip benzerlikler yakalama şansım oldu. Tabii, Tanpınar'ın tek bir karakterin yaşadığı garip olaylar zincirinden yola çıkarak türk toplumunun "medeniyet değiştirme girişimleri" olarak geçirdiği çetrefilli süreci anlattığı hikayesiyle,Copeaux'un tezinin büyük bir bölümünü oluşturan "erken cumhuriyet dönemi aydınlarının türk resmi tarih yazımı süreciyle" olan ilişkisi belki de hiç de o kadar belirgin değil. Fakat şimdi sırasıyla iki ayrı kitapta okuduğum bölümleri buraya koyduğumda ne demek istediğimi anlayacaksınız.



Saatleri Ayarlama Enstitüsünde Halit Ayarcı adlı karakterin, kitabın ana kahramanı Hayri Bey'e hiç bir ciddi ve somut bir tarafı olmayan bir fikri benimsetip bunun üzerine adeta hayali bir enstitü kurma süreci zarfında sarf ettiği cümlelerinin altında yatan ana düşünceyle ,1931-1932 yılları arasında yeni kurgulanacak olan türk tarihiyle ilgili kanıtlanması neredeyse imkansız bir çok teoriye imza atan aydınların bu teorileri oluşturmalarının temel nedeni arasındaki bu garip benzerlik:


SAATLERİ AYARLAMA ENSTİTÜSÜ

SAYFA 243

Hayri Bey ve Halit Ayarcı arasında geçen diyalog

Hayri Bey :
- Bana müsbet bir işimiz yok gibi geliyor...

Halit Ayarcı:
- Müsbet bir işten kastınız nedir ? Herkesin inandığı aklın bir lahzada kavradığı değil mi ? Mesela hamallık ! Eşya var, bir yerden bir yere gidecek, götürülücek.

Hayri Bey :
- Sade bu kadar mı ?

Halit Ayarcı:
- Ama sizin aklınızla , yani mantığınızla hepsine itiraz edilebilir! On dakika , hatta beş dakika , üç dakika üzerinde düşünmek her işi gülünç yapabilir. Herhangi bir şeyi mantığın dışına çıkarmamız için ona biraz dikkat etmemiz kafidir... Dostum , işler bizden sonra dünyaya gelmişlerdir. İşleri onları görecek adamlar icat eder. Biz de bunu icat ettik. Bunu bizden evvel kimsenin düşünmemesi veya başka bir şekilde düşünmüş olması,müsbet olmamasına mani midir, sanıyorsunuz ? Biz bir iş yapıyoruz,hem mühim bir iş...

Sayfa 267

Halit Ayarcı, Hayri Bey'in daha önce hiç yaşamamış Halit Ayarcı tarafından uydurulmuş Ahmet Zamani Efendi adlı bir saat üstadının çakma biyografisini yazmaya ikna etmek üzere şu sözleri sarf ediyor :

- Bu kitap yazılacak! Adı olan her şe mevcuttur Hayri Bey! Binaeleyh Ahmet Zamani Efendi vardır. Biraz da ikimiz böyle istediğimiz için vardır.

Sayfa 278
Hayri Bey , Halit Ayarcı'ya kurguladığı bu hayali dünyaya inanmayı reddettiği için isyan eder:

Halit Ayarcı:
- İnanmayan bir adamla çalışmak dünyanın en güç işidir.
Hayri Bey :
- Bütün dediklerinizi yapıyorum. Bu yetmez mi ? İnanmağa ne lüzüm var?
Halit Ayarcı:
- Hiç bir şey yapmayın , yalnız inanın , bize bu yeter... Çünkü bana evvala inanç lazım.Daha Ahmet Zamani'nin mevcudiyetini bile kabul etmediniz...
Hayri Bey:
- İyi ama , yok bu adam. Yok ! Tarihlerde yok! Bana tek bir kanıt gösterin.


Ve işte Halit Ayarcı'nin meşhur sözleri:

- Eski moda laflar... Tarih günün emrindedir. Ben sana yüz meselede yüzlerde kağıt gösteririm ki yalandır, bundan ne çıkar ?


Sayfa 219

Halit Ayarcı, Hayri Bey'e realist olmanın ne demek olduğunu anlatıyor :

- Realist olmak hiç de hakikati olduğu gibi görmek değildir. Belki onunla en faydalı şekilde münasebetimizi tayin etmektir. Hakikati görmüşsün ne çıkar ? Kendi başına hiç bir manası ve kıymeti olmayan bir yığın hüküm vermekten başka neye yarar? İstediğin kadar uzatabiliceğin bir ekisikler ve ihtiyaçlar listesinden başka ne yapabilirsin ? Bir şey değiştirir mi bu ? Bilakis yolundan alıkoyar seni. Kötümser olursun,apışıp kalırsın, ezilirsin. Hakikati olduğu gibi görmek.. Yani bozguncu olmak.. Evet bozgunculuk denen şey budur, bundan doğar. Siz kelimelerle zehirlenen adamsınız, onun için size eksiksiniz dedim. Yeni adamın realizmi başkadır. Elinde bulunan bu mal,bu nesne ile , onun bu vasiflarıyla ben ne yapabilirim? İşte sorulucak sual !


Halit Ayarcı'nın 219 sayfanın son paragrafında sarf ettiği bu son cümleler işte erken cumhuriyet döneminde türk tarih tezinin kurgulanışının merkezini oluşturan felsefeyle bire bir örtüşür.Bunun için de şimde Etienne Copeaux'un doktora tezine geri dönüyorum.

" Türkiye'de 20. yüzyılın ulusal bilinci ve tarihyazımı, sönen Osmanlı İmparatoprluğu'na karşılık içinde biçimlendi.... Bu yazın,günümüze dek söz konusu etkenlerin iini taşıyacak ve Türklere yeniden güven ve gurur vermeyi , görüntülerini düzeltmeyi, kültürlerinin sürekliliğini ve büyüklülüğünü kanıtlamayı, Anadolu^daki varlıklarının eksikliğini ve meşruluğunu ve binlerce yıllık devlet kurma yeteneklerini göstermeyi hedefleyen bir kendini doğrulama söylemi üretecektir."

" Birçok Türk aydın kuşağını etkileyecek mantık yürütmeler, çıkarsama sistemleri 1870'den itibaren belirmeye başlar.Celaleddin(Mustafa Celladin ismini alarak Müslüman olmuş Polonyolı göçmen 1870'lerde önce İstanbul'da sonra Paris'te yayımlanan ve oldukça yankı yapan Les Turcs anciens et modernes adlı bir kitabı mevcut) bilimsel bilgininin giremediği alanları kullanarak , açıklanamayan doğruluğu sınanamayacak tezlerle açıklayarak sonuç alıcı yöntemlere başvurur... Bir şeyin zıddını kanıtlamanın olanaksızlığı , kanıt yerine geçmetedir. Aynı yöntem , daha sonraları, dili belli bir sınıflandırmaya girmeyen tüm halkların Türk kökenli olduklarını ileri sürmek için kullanılacaktır. Sümerler , Hititler, dilleri Hint-Avrupa ailesinden olmadığına göre ancak Turan dili olabiliceği söylenen İndüs havsazındaki İlkçağ halkları."

1919- 1922 Çalkantalarının Tarihyazımı Alanındaki Sonuçları sayfa 50

... " Dönemin tarihyazımı vurguyu Asyalı kökenler üzerinde yapıyordu, ancak Yunanlılar ve Ermeniler de Anadolu üstünde kendi vatanları olarak hak idda ederlerken , bu uzak kökleri öne çıkarmak riskli bir girişimdi. Bu nedenle, ilk işgal eden haklıdır söylemi uyarınca, Anadolu'da Türk atalar bulmak gerekiyordu. Kısacası Ermeniler katledildikten ve Yunanlılar yenilip sürüldükten sonra onların toprak istemelerinin tüm tarihsel dayanaklarını ellerinden almak ve Anadalu'nun Yunan ya da Ermeni olmadan önce Türk olduğunu kanıtlamak zorunluydu."

... "Uzak geçmiş bilgisindeki ilerlemeler bir kez daha Türk milliyetçiliğine hizmet etti; Kemalist rejim yerleşirken,uygarlıkları MÖ 2000'lerde gelişen Hititler hakkında giderek daha çok şey öğrenilmeye başlandı ama dilleri henüz sorun yaratıyordu Hiyeroglif denen Hititçe, çözümleme ççabalarına direniyor ve dönemin bilginleri bilinen dillerle bir bağlntı kuramıyorlardı. Milliyetçi tarihçiler, bilgideki bu boşluktan girecekler ve Hititlerin , ard arda göçlerle Orta Asya'dan gemiş eski Türkler olduklarını ileri sürmenin çekiciliğine dayanamayacaklardır.

Güneş -Dil Teorisi sayfa 73

"Tarih Tezleri ile oluşturulan yapıyı mükemmelleştirmek için , Türk uygarlığının mutlak öncülüğünü ortaya koyan kanıtlar sisteminde ilerlemeler yapmak gerekiyordu. Arkeolojik kanıtları çoğaltmak güçtü,çünkü araştırma alanları Türkiye dışındaydı ve genellikle ulaşılması olanaksızdı; zaten olmayan bir şeylerin kalıntılarını bulmak , bazı kazılara yalan söyletmedikçe ,güç bir iştir. Bazıları hakkında çok az ve parçaları bilgiler kulunan eski dillere yönelik dilbilimsel kanıtlar, keyfı yorumlara daha açık bir alan oluşturuyordu. "

Etienne Copeaux'ün tezinin " Geçmişin Yeniden Keşfi" başlıklı kısmında Erken Cumhuriyet döneminde yeniden yazılan türk tarihinin geçerliliğini kanıtlamak için kullanılan yöntemlerle, Tanpınar'ın romanında rastladığımız,Halit Ayarcı'nın hayali bir ensititü kurmak amacıyla Hayri Bey'i ikna etmek için kullandığı yöntemler arasında ne yazık ki temelde bir farklılık olmaması oldukça ürkütücüdür. Yine de bu ürkünç durumun sade bize has bir şey olmadığı da belirtmeden bitirmek istemiyorum . Copeaux'un da belirttiği gibi türk tarih yazımının arka planında yatan kaygıların neredeyse hepsi, komşu halklar tarafından da paylaşılmaktadır. Yunanlılar 19 yüzyıl sonunda , Antik kültürün sürekliliği düşüncesine dayalı bir söylem oluşturmuşlardır ve Ermeni kimlik söylemi de aynı tema üzerine kurulmuştur.