SANTIAGO PORTER

Bu hafta salı günü ev sahibimle birlikte sabahın sekizbuçuğu gibi asla sokakta olmak istemediğim bir saatte kontrol için hastaneye gitmek zorunda kaldım. İyi ki kalkmışım ve gitmişim demem çok fazla bir zaman almadı, gittiğim hastane Policlínico Ferroviario Central ,Peronist dönemde inşa edilmiş oldukça büyük, oniki katlı bir bina.Koridorların genişliği ve uzunluğu yine binanın pencereleri ,iç dekoru Peronist dönemde yapıldığını kolayca tahmin etmemi sağladı. Binadan ayrılırken asansörün bir türlü boşalmaması üzere hiç bitmeyecek gibi gelen helezon merdivenlerden inerken , acaba Buenos Aires'te bu bina gibi Peron'nun liderlik ettiği dönemde inşa edilmiş kaç bina olduğunu ve onların hangi mimari özelliklere sahip olduklarını acaba hepsinde rastlanabilicek ortak özelliklerin de olup olmadığını düşündüm. Sonra rastlantı eseri Belgrano'ya giderken gördüğüm askeri hastane ortak bir şeylerin kesinlikle olabiliceğini kanıtladı ki sadece otobüsün camından gördüğüm kadarıyla.Peki bütün bunların yazının başlığıyla ne alakası var? Santiago Porter Arjantin siyasi tarihindeki çalkantıları, işkence görmüş insanlara,acımasız generallere,isyan eden kalabalıklara ait görüntüleri kullanmadan oldukça radikal bir şekilde salt bu çalkantılara ev sahipliği yapmış binaların fotoğraflarını çekerek açıklıyor. Her hafta pazar sabahının ilk ışıklarıyla bir zamanlar Arjantin'de yaşayan binlerce insanın hayatını sonlandıran veyahut acımasızca değiştiren kararların alındığı bu binaların önünde duran Porter, binaların belleğimizde oynadığı role dikkat çekiyor. 1 mayıs 1977 gösterileri sırasında Taksim'de bulunan insanların şimdiki The Marmara otelinin olduğu binayı , Kazancı yokuşunu , meydanı ,AKM'yi her gördüklerinde hissettikleri acı ve çaresizlik sanırım binaların ülkelerin ve halkların belleklerinde ne tür bir yer edindiğini bize en kısa yoldan açıklıyor.

Bir zamanlar acımasız generallerin içinde çalıştığı , işkencelere mağruz kalan solcu gençlerin de önünde protesto yaptığı bu binaların pazar sabahının ilk ışıklarıyla çekilen bu ıssız görüntüleri,benim gibi bu ülkenin siyasi belleğini taşımayan biri için bile oldukça tüyler ürpertici. Bu yüzden her hafta işkenceler sonucu kaybettiği çocuğunun torununun bulunması için gittiği meydan da hala kendinde bağırabilicek gücü bulan seksen yaşındaki bir anneanne'nin bu ıssız binaların önünden her geçişinde hissettiği çaresizliği tahmin dahi edemiyorum.

Ve bir not Porter 2002 de Gugenheim bursu almış pek şaşırmadım...

ve yine Porter'ın binalarla ilgili serisiyle ilgili daha fazla bilgi için:

Santiago Porter Fotografías Recientes

İSRAİL-(FİLİSTİN)=?

Bu konu hakkında aslında hiç bir şey yazmak istemiyordum , hala çok isteksizim. Birincisi hala konuya yeterince hakim olduğumu düşünmüyorum ki aslında bu konu hakkında fikir öne sürebilicek cesarette olanların çoğunluğuna göre çok daha fazla fikrim olduğunu savunabilirim , iki sene boyunca aldığım ortadoğu politikası derslerinden ve okuduklarımdan sonra - fakat yine de bu bölgeyle ilgili yeteri kadar tarihsel okuma yapmadığım için şu an olup bitenleri enine boyuna değerlendirmesini yapabilicek kapasitede hissetmiyorum kendimi. Şu an olup bitenlerle ilgili yüzeysellik son ihtiyaç kanımca. Birincisi gereksiz açıklamalar hem objektif bilgileri bulandırıyor hem de bu konuda bilgi sahibi olmayan insanların kafalarını karıştırıyor. Şu an olup bitenleri beş yıllık bir zaman dilimi içerisinde analiz etmek ne kadar yanlışsa tamamını bir ulus-devlet ülküsünün *israil'inkinden bahsediyorum altında incelemekte bir o kadar yanlış. Olayları hiç bir zaman tek taraflı görmeme verilen bilgiyi sürekli sorgulama taraftarı olmak gerçek bir toplumbilimcinin görevi,bunu yapmıyorsa eğer zaten yaptığı işin doğruluğuna ve tarafsızlığına olan inancını yitirmiş demektir.

İsrail-Filistin sorunu öyle bir çatışmayı içinde barındırıyor ki geçmişini ve geleceğini düşünürek şimdi alınan kararlar ışığında verilen zararları çok kolay göz ardı edebiliyor insan.Veyahut tam tersi bir yanılgıya düşüp sadece realiteye odaklanıp geçmişin karamsarlığının da etksiyle geleceği yok sayabiliyor.Yani eninde sonunda iki tarafında ya geçmişi ya geleceği ya da şimdiyi farklı zamanlamalarla es geçtiği ve iki tarafında oldukça kesin ifadelerle varoluşsal olarak algıladığı bir sorun bu.

En çok da aslında "öteki" üzerine bir sorun bu. Bu yüzden bu sorun hakkında yazılmış ve yazılıcak olan hiç bir akademik yazı bu sorunun yarattığı şiddetin temellerini incelerken , varlığın ötekiyle olan ilişkisini irdelemeden bir sonuca varamaz. Çünkü şiddetin temelinde yatan sorun budur. Bu yüzden Emmanuel Levinas'ın varlık ve öteki arasındaki ilişkiyi irdelediği " Humanism of the Other "sı bugün İsrail-Filistin arasında süregelen çatışma üzerine başvurulan en önemli temel eserlerden birisidir.

Bu yazıyı yazmamın sebebi de aslında Levinas'ın bu kitabını kısa zaman önce okuyup süregelen çatışmayı bu kitap üzerinden algılamaya çalışmamdan kaynaklanıyor. Ama bugün yazmamın başka bir sebebi var. O da indepedent'te okuduğum bir Robert Fisk makalesi.

Robert Fisk’s World: Wherever I go, I hear the same tired Middle East comparisons - Robert Fisk, Commentators - The Independent

Fisk bu makalesinde kısaca Kanada'da bulunduğu süre içerisinde İsrail-Filistin arasında süregelen çatışmanın sağcı basın yayın organlarınca desteklenen pro- İsrail bakış açısını sorguluyor.İsrail'in Hamas'ı hedef aldığı fakat yüzlerce sivilin ölümüne,açlığa kısacası güç orantısızlığının egemen olduğu her savaşta gördüğümüz gibi bu savaşın da yol açtığı felakatlerin sonucunda kendine ne tür bir meşruiyet zemini yarattığını açıklıyor. Bir devlet elbetteki - varoluşsal kaygılarından ötürü- meşruiyet kazanmak adına her türlü şüphe çeken suçlamayı yapmakta sakınca görmeyebilir. Fakat bu ölümlerin salt rakamlardan ibaret olmadığını idrak edebilicek kadar tecrübeye sahip bir halkın çoğunluğu nasıl devletini haklı görebilir?

Fisk'in yazısında yer verdiği Fintan O'Toole'un cümleleri sanırım yeterli bir cevap veriyor olucak.

"When does the mandate of victimhood expire?" he asked. "At what point does the Nazi genocide of Europe's Jews cease to excuse the state of Israel from the demands of international law and of common humanity?"...




Bu arada hiç bir savaş görüntüsünü kopuk bacaklı çocuk fotoğrafı veya battaniyelere sarılmış bina yıkıntıları arasında ailesini arayan bir adamın fotoğrafını koymayı tamamiyle reddediyorum.Susan Sontag'ın Regarding the Pain of Other'sını okuyan acının yabancılaştırılmasına katkı sağlayan her türlü savaş fotoğrafının tüketilmesine karşı olan herkes gibi.

THE CHINESE DREAM - A SOCIETY UNDER CONSTRUCTION

THE PROCESS OF ORDERING A BOOK

1- ilk önce wemakemoneynotart'ta gördüm

Book review - The Chinese Dream - we make money not art

2- Sonra review'ları okudum

Book - THE CHINESE DREAM :: BURB

3- Samplereading'lere göz attım

4- Daha da emin olmak için trailer'ı izledim

magic_bullet.mp4 :: BURB

5- Ve doğumgünü hediyesi olarak kendime The chinese dream- a society under construction'ı seçtim.

MANY FACES OF BUSH

Bugün gazetede Bush'un son günlerde neler yaptığına dair kısa notları okuyordum , sonra gazetenin pazar ekinde oliver stone'nun Bush'u anlattığı son filmiyle ilgili bir kritik okudum. Bu da yetmezmiş gibi her zaman eve dönerken geçtiğim borges ve armenia 'nın kesiştiği yerde - daha önce hiç yukarı bakmayı akıl etmediğim için sanırım- kocaman bir bush resmi gördüm. Oğul Bush'un Beyaz Saray'daki son haftası bu hafta.Daha iktidardayken Amerika'nın gelmiş geçmiş en nefret edilen başkanı olarak anılan bu komik suratlı adam milyonlar için bir bir canavar ve evet milyonlarca insanın ölümünden sorumlu fakat bütün bunların arkasında tek bir canavar arama fikri bana tek bir kahraman yaratma fikri kadar saçma geliyor.

Stone'a göre Bush aileye yakışmaya çalışan hiç büyümesine ve sorumluluk almasına izin verilmemiş , zengin mutsuz huzursuz avare bir genç sonradan karşımıza çıkan şey Bush ne peki? Bush'un aile isminin yanına eklenen başkan ünvanını lekelememek adına gerçekleştirdiği performans: biteremediği cümleleri, korkunç espirileri,yetersizliği ve bilgisizliğini göstermekten kaçınmadığı diyologlar serisi,ama herşeyin sonunda Bush canavardan öte Stone'nun göstermeye çalıştığı şekilde bir piyon. Ve 18 ocakta Obama'nın koltuğa oturmasıyla birlikte barbekülerine , ölen kedisi india için tuttuğu yasa klüp yemeklerine ve brunch artı golf sefalarına geri dönücek oldukça sıradan Amerikalı bir emekli. Peki bu sefer Amerika'dan ölesiye nefret edenlerin yaratacağı yeni canavar kim olacak?

Peki geçmişe dönüp baktığımızda Bush'u hangi görüntüleriyle hatırlayacağız acaba ? Google arama motoruna Bush yazdığınız zaman görsellerde çıkanlar oldukça renkli , kafasına ayakkabı yerken , uyuklarken , köpeğiyle gezerken , golf sophasıyla , queen elizabet'e manasız şakalar yaparken ,kocaman bir hindiyle birlikte verdiği poz fakat bütün bunların dışında binlerce photoshoplu foto. Şunu unutmamalıyız nefret ve yaratıcılık bir araya gelince oldukça klişe görüntüler ortaya çıkıyor.

Maymun Bush,Marliyn Manson Bush,,Hitler Bush,Çıplak Bush ... daha bir çokları Shrek Bush da mevcut gördüm.

Oliver Stone'un son filmi " W" nin fragmanı



en yukarda ise bugün çektiğim foto.

MARX ISN'T OLD-FASHIONED

9 Ağustos 1989'da Doğu Almanya hükümetinin Berlin duvarını kaldırmalısını onaylayan açıklamasından sonra duvarın önünde biriken binlerce alman için Marx artık bir hayaletti.. Kim derdi ki bir zamanlar Bradenburg Kapısı'nın önündeki barikatların kalkmasıyla birlikte oluşan bu insan seli bir gün tekrar Marx'ı hatırlayacak. Bugün Almanya yaşanan son ekonomik kriz sonrası kitapçılarda, basın bültenlerinde,parti tüzüklerinde tekrar Marx'la buluşuyor. Bu sıralar hızla yükselişe geçen ve gündemden düşmeyen yeni sol parti Die Linke'in başkanın Marxist teoriyi Parti manifestosunda kullanma fikri ve kitapçılarda yüzde üçyüzlük artışa geçen Marxist teori kitapları,ve tabiki ekonomi bakanı Peer Steinbrück'ün kendini Marx hayranı olarak nitelendirmesi hayaleti tekrar canlandırdı. Haber ne kadar ekim 2008 tarihli olsa da oldukça dikkat çekici koyuyorum.

Booklovers turn to Karl Marx as financial crisis bites in Germany | Books | guardian.co.uk

SEKİZ GÜN KALA OBAMA!

Dün kablolu'da rastladığım bir meksika kanalında ,üç gazeteci Obama'yı bekleyen zorlukları tartışıyordu.Kanalın websitesine konulan ankette en yüksek oyu israil- filistin sorunu aldı. ve onu takiben tabiki süregelen ekonomik krizin getirdiği zorluklar ve en sonunda meksikalıları çok yakından ilgilendiren sınır ve göçmenlikle ilgili problemler geldi. Gazetecilerden biri bütün bu problemleri solda sıfır bırakacak başka bir probleme dikkat çekti : İşsizlik.

Bob Herbert'de dünkü makalesinde İsrail-Filistin sorununu,sınır ve göçmenlikle ilgili problemleri bir kenara bırakıp Obama'yı en çok zorlayacak olan problem olarak bu soruna dikkat çekmiş.

Op-Ed Columnist - Obama’s Biggest Challenge - NYTimes.com: "Been there. Done that. Didn’t work"

Bu makaleyi okuduktan sonra Samuel Britain'nın 18 Aralık'ta Financial Times'ta çıkan başka bir makalesi aklıma geldi.

FT.com / Columnists / Samuel Brittan - Lessons from the original New Deal

Çünkü Britain'de bu makalesinde Amerika'nın şu an içinde bulunduğu büyük krizi diğer meslekdaşları gibi Büyük Buhran'a gönderme yaparak açıklamış fakat buna ek olarak Roosevelt'in Herbert Hoover sonrası başlattığı New Deal politikasıyla Amerika'yı büyük buhrandan çıkartmayı nasıl başardığını da adım adım anlatmış. Roosevelt'in ilk ilgilendiği sorun bugün olduğu gibi yine bankalar. İkincisi de işsizlik olarak devam ediyor. Bu yüzden bugün hala ekonomistlerin ve gazetecilerin Amerika'yı kurtarıcak tek çözümü revize edilmiş yeni bir New Deal'de görmelerinde çok da garipsenicek bir taraf yok gibi geliyor.

Peki Obama Herbert'in de makalesinde sorguladığı gibi bütün bu yüksek beklentileri karşılamaya hazır mı ?

Bostan Globe'da perşembe günü çıkan Dan Wasserman karikatürü büyük bir çukurda konuşma yapan Obama'yla yine kafalarda kocaman bir soru işareti bırakıyor. Bu arada Wasserman'nin önceki işlerine de yine buradan bakabilirsiniz.

Obama digs in - Out of Line - Online Cartoons by Dan Wasserman, Boston Globe editorial cartoonist - Boston.com

Tabi bütün bu soru işaretlerinden sonra negatif düşünmemek gerektiğine inanıyorum. Koltuğa oturmasına sadece sekiz gün kala Obama kendi websitesinde haftalık olarak yayınlanan konuşmasında özel olarak işsizlik sorununa yöneliyor. Parlemento'ya sunucağı 775 bilyon dolarlık paketi direk olarak işsizlike mücadele etmek adına gerçekleştirelecek yatırımlara yönelik olacağının da sinyallerini veriyor.

ESTEBAN SCHMIDT- THE PALERMO MANIFESTO

Kasım'da havalar hala bir serin bir sıcakken, uğramaktan en çok zevk aldığım ve saatlerce aylaklık yapabildiğim yer Palermo Viejo'daki Boutique del Libro oldu. Thames zaten buraya geldiğim ilk haftadan beri beni en mutlu eden caddelerden biri , peşi sıra dizilmiş ağaçlardan, yerlerde sabaha karşı çöpçülerin temizlediği sarı çiçeklerinden ve oldukça eski ph lardan dolayı inanılmaz sakin ve yürümekten en çok zevk aldığım yerlerden biri. Güzellikleri dışında tabi beni en kısa yoldan plaza serrano'ya ve avenida cordobaya ulaştırdığı için de çok ayrıcalıklı cadde ünvanını taşıyor. Öğlenleri, akşam üstleri önünden geçerken hep uğradığım boutique de bu caddedeki tek kitapçı cafe.

Palermo, Thames disinda bir cok caddeyi, bir cok mahalleyi icinde bulunduran Buenos Aires'in kalburustu kesimine ev sahipligi yapan, 2000'lerdeki ekonomik bunalim sonrasi dusen emlak fiyatlariyla artan turist ilgisinin sayesinde de tekrar yapilanmaya gitmis inanilmaz buyuk bir semt.Palermo Viejo , Palermo Soho, Palermo Hollywood gibi mahalleciklere ayrılan Buenos Aires'in Belgrano ve Puerdo Madero ve Recoleta'yla gib semtleriyle birlikte en pahalı emlak fiyatlarıyla ün salmış , bir çok emlakçının turistlere fahiş fiyatlara kakaladığı devremülklerle ayakta duran bir semt .Yüzlerce cafe restaurant bar alternatifi sunması yüzünden de orta sınıf Porteno'ların da sık uğrak yeri.Benim evim Palermo Soho'nun bittiği ve Santa fe 'nin başladığı noktada olduğu için turistlerin sıklıkla tercih ettiği yerlerden uzak durabiliyorum.

Fakat Thames'ten her geçişimde boutique e kendimi atana kadar ister pazar erken saatlerde olsun ister akşam geç saatlerde kesinlikle kaybolmuş turistlerin hangi sokaktan fitz roy a çıkarız şu bahsedilen parilla nerdeydi gibi klasik soruları ve şaşkın bakışlarıyla karşılaşıyorum.
ve Boutique'e geldiğimde herşey normale dönüyor,Kapıyı açtığım andan itibaren turistler,onların o stressli bakışları herşey bir çırpıda kayboluyor.
Burası dünyada sevdiğim üç önemli şeyi eksiksiz bir şekilde sunabilen nadir yerlerden biri . Bahsettiğim üç şeye gelince :
Kitaplar,Güzel müzik ve zevkle seçilmiş bir menü.
Bu üç şeyi kusursuz bir şekilde müşterisine vermeyi amaç edindiği için ve hiç bir zaman çok kalabalık olmadığı için Palermo'daki üniversite hocalarının öğrencilerinin yazarların ve sanatçıların en çok tercih ettiği kitapçı Boutique .
Tabiki de keşfettiğim günden beri benim de favorim.

Kasım ayında derslere devam ederken bir ara iyice artan sıcaklardan kaçmanın yolu Boutiqe oldu, tabiki de Buenos Aires İstanbul gibi öğrencilere araştırmalarını ve okumalarını yapmak için sadece boutique,üniversite kampüsü gibi seçenekler sunmakla yetinmiyor. Buradaki şehir kütüphanesi İstanbul'daki Atatürk ve Beyazıt kütüphaneleriyle karşılaştırılmayacak kadar modern ve bakımlı. Gazete arşivi için günlerce sırada beklediğim bazen bana haber vermeden sıramı başkalarına veren huysuz görevlileri pislikten geçilmeyen koridorları ve tuvaletleri olan kütüphanelerden sonra buradaki kütüphane beni oldukça şaşırttı.Burada Mine Kırıkkanat gibi Türkiye 'de şuyumuz eksik şöyle geriyiz böyle pisisiz böyle vahşiyiz gibi saçma yorumlar yapmak istemiyorum eminim ki o kütüphanelerde her gün çalışmak zorunda kalan görevliler de huysuzluklarını devletin onları unutuşuna , gelen hiç bir hükümetin kültür bakanlığının bir türlü gerçekci bir bakım,geliştirme programı yürütememesine gelen öğrenciler araştırmacılar kadar kızgınlar ve bir o kadar da tabi çaresiz.

Bütünüyle konudan uzaklaştığım için dönüyorum. Kasım'da Boutique'ten aldığım bir kitabı ancak bu ay okuyabildim.Kitabı aldığım gün boutique'deki neredeyse herkes kitabı konuşuyordu. Boutique'nin belirli bir müşterisi var tabi , her hafta oraya gelen ,konuşmacıları dinleyen ,sohbet eden öğrenciler yazarlar vs. Ve bu seferki bekleyiş ve heyecan beni biraz şaşırttı.Çünkü her masada bu kitap vardı ileriki günlerde uğradığımda da bir rastlantı mı yoksa her zaman mı orda mı bilmiyorum yaşlı bir bey kitabın altını çizip yanındaki bayana büyük bir heyecanla bu kitabın çok konuşulucağını söyleyip çizdiği cümleleri teker teker okuyordu. Artık dayanamadım , masadan kalkıp rafta duran kitabı aldım , ve okumaya başladım , sürekli benzerlik kurmaktan bir türlü vazgeçemediğim için ilk otuz sayfada Yıldırım Türker'in bu sefer Buenos Aires üzerine yazdığı fikrine kapıldım. Bu iyi mi kötü mü bilmiyorum . ama bazı yazarları çok fazla takip edince ve sevince sanırım yeni bir şey okuduğunuzda ve bahsedilen meseleye nedense aynı bakış açısından bakabilen herkes bir noktada o yazara benziyor sizin için . Ama tabi ilk otuz sayfadan sonra olay sadece meseleye nasıl yaklaşıldığından ibaret olmuyor, yazarın her cümlesiyle tekliğini benzersizliğini keşfedebiliyorsunuz. Estaban Schmid Türker gibi olayların üstüne çok ince bir mizah anlayışıyla hiç çekinmeden gidebilecek kadar cesur bir yazar.Ve kitapçıdaki herkesi çok şaşırtması ve heyecanlandırmasının sebebi Schmidt'in kitabında, kendini de içine katarak ki -bence bu kitabı inanılmaz yapıyor- Palermo'da sorunsuz hayatlarına devam eden orta sınıfı ve bu orta sınıftan çıkan aydın kesimi topa tutması. Bu ülkede Türkiye gibi askeri darbelerden , işkencelerden ve en çok da binlerce insanın ailenin bir anda ortadan kaybolmasından ötürü temiz bir geçmişle başlamıyor güne. Yine bu ülke de tıpkı Türkiye gibi sokaklarda yaşayan çöplerden topladıklarıyla geçinen hatta bunu bir endüstri haline getirmiş*Cartoneros'lara ve onlar gibi binlercesine bir türlü çözüm sunamadığı için eleştiriliyor protesto ediliyor fakat Türkiye'den tek bir farkla polis dayağı yemeden daha rahat bir şekilde. Buraya ilk geldiğim ay içerisinde derse giderken şehir merkezine uğradığım istisnasız her gün bir protesto gördüm. Buralı birine sorarsanız protestolar, tango , dulce de leche, parilla'lar kadar Arjantin'e özgü birşey.

Konuyu yine çok saptırdım kitaba geri dönüyorum Estaban Shcmidt *La Nacion ve Clarin'e güzel bir alternatif oluşturan oldukça başarılı bir gazete de çalışıyor *Pagina 12. Ayrıca buradaki solcuların bakmaktan usanmadıkları bir sitede de aralıklarla yazıları yayınlanıyor-www.bonk.com.ar/tp bu kitap shcmidt in ilk kitabı ve çıktığı günden beri şimdiye kadar aldığım bütün gazetelerin kültür sanat bölümünde en çok tartışılanı.

Palermo'da yaşayan ve sürekli vicdan muhasebesi yapan bir türlü sona erdiremediği suçluluk buhranlarına varoluşsal gerilimlerinin de eklenmesiyle kendini sokağın günlük akışına tüketime vererek kendini yatıştıran ve sonunda en büyük günahı işleyen : unutan ve sanatıyla,kitaplarıyla , ürettikleriyle de bu unutuşa katkıda bulunan bir aydın kitlesinden bahsediyor. Eleştirilerini yaparken,geçmişle,siyasetle kısacası günlük hayatla ilgili söylemeye çekindiğimiz ama içimizden sürekli geçirdiğimiz bütün riyakarlıklardan bahsediyor.Ve Palermo'nun nezih cafelerinde cortadolarını yudumlayıp yüksek felsefe yapan bu aydınları hiç bir şekilde ötekileştirmeden kendini de onlardan biri sayarak yapıyor bunu. Bu yüzden kitabı içsel bir sorgulayış olarak da görebiliriz.


-Cartoneros'larla ilgili ingilizce ispanyolca daha fazla bilgiye ulaşabiliceğiniz süper bir site mevcut: http://www.cartonerosdoc.com/
- La Nacion ve Clarin buranın sabah ve hürriyeti gibi oldukça büyük tirajları olan gazeteler
- Pagina 12 de tabi radikal'de denk düşüyor sanırım.
- Karşılaştırmalarım oldukça kişisel ...

CARLOS MARX Y FEDERICO NIETZSCHE

sarmiento'nun gül bahçesindeki yazarların büstlerine bakarken federico nietzsche'yle karşılaştığımda şaşırıp yanlış yazdıklarını düşünüp geçip gittim
ama bugün Ivana'nın kitaplarına bakarken Carlos Marx'a ve Federico Nietzsche'ye gözüm takıldı
Carlitos ve Fede'yi bu kadar benimsemeleri çok hoşuma gitti , acaba dünyanın başka hangi bölgesinde yazar isimleri bu şekilde değiştiriliyor?
Belki de Latin Amerika'da sol ve anarşizm gibi kavramların bu kadar içselleştirilip benimsenmesinin başlıca sebeplerinden biri de budur.

Deniz Baykal gibi bir şahsiyetin , CHP gibi bir partinin solu temsil ettiği düşünülen bir ülkede belki de tek çözüm
karl'ın
friedrich'in türkçeleştirilmesidir

yaratıcılığımı kullanamadım , ama bunu hakkıyla gerçekleştiriceğinden hiç bir kuşkum olmadığı için bir zamanlar öztürkçeleştirme talepleriyle gündemden düşmeyen MHP'nin eski grup başkanvekili Ömer İzgi'ye bırakıyorum.

AÇ VE EGZOTİK İNSANLAR

Bir sürü insanla tanışıyorum , bazen avrupadan ve amerikadan gelen turist gangleriyle , bazen hiç hoşlanmadığım halde third world perspektiflerini sünger gibi emmek zorunda kalıyorum. bir partidesiniz amerikalı bir çift bolivya paraguay ve peru gezilerinden bahsediyor cümleler klasik :
insanlar çok aç
sokaklarda dolaşmak çok tehlikeli
yerliler çok ilginç
herşey çok ucuz
cok egzotik

hiç bir şey çok egzotik değil
herşey tehlikeli çünkü ilk tespitinizle ilişkili olmasın
insanlar aç
ve yaşamak için çalmak zorunda bırakılıyorlar
herşey çok egzotik çünkü bolivya'da starbucks yok
la paz da halk pazarında wireless yok
herşey çok egzotik çünkü siz yoksunuz
ve sizin kameralarınızla yakaladığınız binlerce egzotik pozun yüzde doksanını
aç insanlar oluşturuyorsa
bir terslik yok mu acaba ?

WENDY SULCA ! CHILD EXPLOITATION

seniha'nın sonra küçük ibo'nun takım elbisesiyle ve sözlerinden bihaber olduğu halde o kadar hisli bir şekilde acıklı bir şekilde bağırarak şarkılar söylediği zamanları hatırlıyorum. Tabi sonra okul olmadığı zamanlar showtv de yayınlanan küçük emrah ve ceylan'nın filmlerini hatırlıyorum. Hafızamda emrah'tan çok küçük ceylan kalması sanırım bazı filmlerini çok feci içselleştirmemden kaynaklanıyor. Bütün çocuksu saf temiz hislerimi allak bullak eden ceylan filmlerinden aklımda kalan tek sahne , ceylanın annesine uzun zamandan sonra kavuştuğu bir gece beraber uykuya dalmaları ve sabah annesini ölü bulması.Hangi film olduğunu bilmiyorum ama filmi izledikten sonra günlerce etkisi altında kaldığımı ve ceylan'dan permalı saçlarından , içli gözlerinden aşırı etkilendiğimi hiç unutmuyorum. Yıllar sonra Ceylan, Esra Ceyhan'a çıktığı bir programda aşırı zayıf aşırı zengin aşırı çirkin görüntüsüyle surreal konuşmalar yapıyordu, ona karşı beslediğim hislerimden geriye hiç bir şey kalmadığını farkettim. Bu kadın annesiyle birlikte uyuyup sabah annesini ölü bulan küçük kız olamazdı. Yine de şunu düşünüyorum , aslında Ceylan tabiki de böyle olucaktı , aşırı lüks bir evde yaşaacak , beslenme bozukluğu çekicek ve kocasıyla arası tabikide kötü olucaktı . yıllarca saçma sapan heriflerin rezalet projeleri sonucunda psikolojisi allak bullak olan bi kıza ne olabilir ? Küçük ibo şu an işsiz ve evsiz , seniha'ya ne olduğunu gerçekten bilmiyorum. Bir de tabi emrah vakası var ,emrah'ın derinlerde neler hissettiğini bilmiyorum ama milyon dolarlık bir gym e sahip olduğunu ve işe giderken zamanı iyi kullanmak adına helikopterini tercih ettiğinden haberim var.

Geçen hafta Adrian'la link değiş tokuşu yaparken bana Wendy Sulca'dan bahsetti , peru'nun oldukça fakir bir villasında - gecekondu bölgelerine verilen isim- yaşayan wendy sulca'nın dramı ceylanınkinden çok daha ağır. Wendy daha çok küçük , ne söylediği şarkıların içindeki şiddet ve erotizmin , ne de nasıl feci bir şekilde kullanıldığından haberdar. Papito ,Wendy'nin izlediğim ikinci videosuydu , bundan önce bir de La Tetita var . Bir çocuğun babasının ölümünü , cumbia ritimleriyle arka fonda gülen müzisyenlerle ağlayarak şarkı olarak dile getirebilmesi inanılmaz vahşice bir şey bundan önceki klipte pek normal sayılmasa da papito ya takılı kaldım. Fakat La Tetita'yı tekrar izledikten sonra çıkan memeler , acayip erotik sözler mesela annesinin göğsünden provoke olan cocuklar-ve küçük bir çocuğun takımelbiseli dansı sonra birilerinin ona gösterdiği şekilde göğüslere karşı olan hassasiyeti vücut diliyle yansıtışı- bu gerçekten dört beş yaşında daha 30 cm bi cocuğun yapmasını beklemeyeceğiniz bir hareket- beni yaşadığım kıtadan soğuttu. Wendy'nin babasının mezarında ağlarken bi yandan da aşırı neşeli cumbia ritimlerine eşlik etmek zorunda bırakılması kabus gibi gözümün önünden gitmiyor. Arka plandaki gülen müzisyen veletlerde cabası , dediğim gibi başlıbaşına bir kabus...

colonia

colonia ya geçen hafta cuma günü gittim , vizemi uzatmak için , bir günlüğüne montevideo ya gitmek istemediğim için en yakın yeri seçtim. Ekin geldiğinde yeni yıla kumsalda girme klişesini gerçekleştirmek için tekrar Uruguaya gidicem.

Ama iyi ki gitmişim , Colonia çok eski evlerin , kolonileşme döneminden kalma kliselerin çok güzel bir deniz fenerinin olduğu inanılmaz güzellikte bir yer. Bu eski yeri turizme kazandırmak amacıyla yapılan şeylere gelince : onlarca butik otel ve, her yere asado- barbekü restauranları açmak, başka ne var derseniz bir de tabiki kiralık scooterlar ve antika araba turları.Bunun dışında hediyelik eşya dükkanları. Bana inanılmaz alaçatıyı anımsattı Colonia , ama tabiki alaçatı da denize girmek istediğinizde deniz masmavi burada ise çamur renginde , bütün yolculuk sırasında maviyi görmek ümidiyle bir saniye bile gözümü camdan ayırmadım , ama tabiki de mesafe çok fazla olmadığı için o garip kırmızılık hiç geçmedi , ümid ediyorum aslında ümid etmiyorum biliyorum ki bir dahaki sefere punta del este'ye giderken maviyi sonunda yakalayacağım.

VE EVA PERON'NUN ÇİFTÇİLERİN SALDIRISINA UĞRADIĞI AN

Dün gece bir FAA- çiftçilerin oluşturduğu bir grup Casa gris de gobierno'ya ufak çapta vandalist bir saldırı gerçekleştiriyor. Descamisadoları-işçilerin , pobresitaların - yoksulların annesi Evita'nın büstünü siyaha boyuyorlar. Tabi Peronist parti Partido Justicialista yetkilileri her sabah olduğu gibi cafe con lechelerini ve medialunalarını yemiş kocaman göbekleriyle yine eşitlik, adalet gibi içini çoktan boşalttıkları kavramları halka yutturabilmek için çalıştıkları binaya giderken , Santa Evita'larının büstünü simsiyah gördükleri vakit sanırım artık halkı;işçileri, çiftçileri bu gibi zırvalıklarla kandıramayacaklarını anlamış oldular. Ya da olmadılar mı bilemiyorum çünkü yüce Peronist Balestrini'nin vandalizm olarak nitelendirdiği bu protesto girişimini sorgulayışı oldukça komik .

"Como puede pintarse de negro el rostro de una de las mujeres más admiradas universalmente, el mismo día en que los argentinos estamos recordando los 25 años de reinstauración de la democracia?”, se preguntó Balestrini.

Arjantinliler için bu çok önemli günde bahsettiği günde -hiç bir aksamaya uğramadan devam eden demokratikleşme sürecinin 25.yılını kutlarken dünya çapında hayranlık uyandıran bir kadının büstünü nasıl siyaha boyarlar?

Balestri'nin sorgulama sürecinin bir ömür boyu devam ediceğinden şüphem yok. Öte yandan ürünlerine biçilen değerden rahatsız olan on yılın en kötü dönemini geçiren Arjantinli çiftçilerin Peronist harekete karşı saygılarını kaybetmiş olmalarında acaba şaşılacak ne var? Pek anlamış değilim.

DANIEL SANTORO-CIVILIZACION Y BARBARIE EL GABINETE JUSTICIALISTA

Sarmiento'yla Santoro'yla tanıştığımdan daha önce tanışmış olsaydım bu sergi çok daha fazla şey ifade edermiydi bilmiyorum . Ama ne olursa olsun geçen ay buenos airesteki en iyi iki sergi: palatina'daki santoro diğeri de fundacion proa'daki duchamp sergileriydi.
Santoro'nunkine açıldığı günden iki gün sonra gittim . Serginin olduğu galeriyi daha önce Arroyo'dan geçerken görmüştüm , genelde oldukça lüks binaların ve ofislerin olduğu bir cadde , peki uygarlığın içindeki barbarlığı irdeleyen, eva'yı , peron'u , che'yi ve tabikide hayatın büyük zorluklarına karşı mücadele eden peron'nun işçi sınıfı descamisadoları ustaca kullanarak anlatmaya çalışan bir ressam neden bu kadar lüks bir bölgeyi ve üstelik bu kadar lüks bir galeriyi kendisine uygun görür ?

Sanırım bu da Santoro'nun çoğu zaman uygarlık dediğimiz şeyi barbarlıkla eş değer gösterebilme becerisinin altında yatan ince detaylardan biri . Arroyo caddesinin kimliği en azından bu sergi süresince sergiyi görmeye gelen ultra- solcular,öğrenciler ,ve tabiki meraklı peronistler ve tabiki benim gibi herşeyi uzaktan algılamaya çalışan dışardakiler tarafından bir süreliğine değişime uğratıldı. Sergi 25 aralıkta sona erdi ve dün Retiro'ya gitmek zorunda kaldığım için Arroyo'dan tekrar geçmek istedim, herşey normale dönmüştü...

Daniel Santoro'ya geri dönersek , 1954 Buenos Aires doğumlu Rilidiano Pueyrredon Güzel Sanatlar Fakultesi mezunu , doğum tarihi onun Peron'la olan ilişkisiyle ilgili büyük sinyaller veriyor. defalarca Peronizm gibi bir ana politik akımı ilk defa çizimlerinde bu kadar cesurca eleştirebilme cesaretini göstermiş belki de tek ressam ünvanını taşıyor. 2002!sw Manuel del nino peronista kitabı benim gibi Peronizmle uğraşan bir çok insan için eğitim ve propaganda araçları kısmında ana referans olarak kullanılıyor. Peronist propaganda araçları arasında vazgeçilmezlerden biri olan afişler Santoro'nun en büyük esin kaynağı,bunun dışında Santoro'nun eserlerinde kültleşmiş isimlerin , toplumun çoğunluğu tarafından algılanışına yönelik de getirilmiş büyük bir eleştiri var.Santa Eva'nın kucağında sırtında açılmış bir yarıktan kanlar süzülen che figurü bu eserlerden en ilgi çekeni , tabiki idam tahtasında veyahut ormanda baltasıyla avlanmaya çıkan peronist işçi de oldukça tartışmalı eserleri arasında.

Santoro'nun bu ülkede aşırı sağdan aşırı sola kadar bütün partilerce kulllanılan bir siyasi akımla - peronizmi resimlerinde bu kadar rahat bir şekilde eleştirebiliyor oluşu tabiki aklıma tek bir soruyu getiriyor.

Türkiye'de en son ne zaman böyle bir şeye tanık olduk ? Ve en son böyle bir şeye tanık olduğumuzda buna nasıl reaksyon gösterdik ? Bizler ve tabiki de yüce devletimiz --- Hafriyatın "Allah Korkusu" temalı afiş sergisinde Kemalizm ve Atatürk üzerine bir kaç eleştirel afiş vardı ---

Sanırım hatırlamak bile istemiyor oluşum herşeyi açıklıyor.
İyi uykular ve iyi bayramlar.

HAY UNA FALTA DE MONEDAS EN ARGENTINA

sabah sekiz buçuk , dünyanın en iğrenç şeyi sanırım geceden kalmış elbisenizle ve topuklu ayakkabılarınızla dinç ve sizden çok daha düzenli hayatlara sahip insanların açtığı dükkanların önünden göz torbalarınız ve yorgun vücüdunuzla yalpalayarak geçivermek...
ve daha da kötü bir şey varsa eğer cüzdanınızı açtığınızda bir tane bile bozuk para bulamamak , bunun neresi kötü diye düşünebilirdim , istanbulda veya başka bir şehirde olsaydım. ama buenos airesteyim ve burada bu taksiye binmek zorundasınız demek anlamına geliyor . çünkü isterseniz patiseriye isterseniz kioskolardan birine nereye giderseniz gidin kimse size bozuk para vermeyecektir çünkü bu şehirde bozuk para yok . geçenlerde pagina 12 de küçük bir haber çıktı av de cordoba ve santa fe nin keşiştiği sokakta çok yaşlı bir kadın evinde çürümüş bedeniyle bulunuyor , ve evden binlerce bozuk para çıkıyor.ama ertesi sabah sekiz buçukta buenos aires te yine herşey aynı bozuk paralar piyasaya sürülmüş olabilir ama hala yoklar en azından benim cüzdanımda

FACUNDO-DOMINGO FAUSTINO SARMIENTO

uzun zamandır yazmıyorum , okuduklarım ve gördüklerim bu kadar tazeyken ve karışık kafamla sindirememişken , bir şeylerin kritiğini yapmak oldukça anlamsız geldi , ama buraya geleli üç aya yakın bir zaman oldu , ve bugün bir konuşma sırasında artık yazma vaktinin geldiğini farkettim. Son uruguay yolculuğumda da uzun zamandan sonra bir defter bitirmiş olmanın keyfiyle artık kenara köşeye not ettiğim ufak şeyleri , okuduğum son kitapları ve tabiki de taksicilerle olan uzun sohbetlerimle gazetelerle ve buradaki ultra mulatto arkadaşlarımla olan sohbetlerimle beslenen analizlerimi aktarmanın zamanı geldi . Yazmaya başlıyorum.

İlk olarak neyle başlayacağımı tam olarak kestiremedim , belli bir sıralama yapmak da istemediğim için bu hafta collectivo'larda benimle birlikte bir sıcaktan bir de yağmurdan yamulan sevgili kitabımdan bahsedicem .

Kitabın yazarı Oscar Teran ,ismi de Historia de las ideas en la argentina , 1810-1980 arasında arjantinde etkili olan akımları ve bu akımların oluşumunu sağlayan çeşitli isimleri on bölümde inceliyor .Ben şimdiye kadar altı bölümü okuyabildim , çünkü üçüncü bölümdeki isimler üzerinde fazlaca oyalandım. Bu oyalanmalarımın sonucunda başka kitaplara daldım. Ve kitap yarım kaldı. Tabiki de tamamlanıcak .

Oyalandığım isimler arasında benim en çok ilgimi çeken Domingo Faustino Sarmiento oldu. Sarmiento 37 Jenarasyonunun , romantık akımınından en çok etkilenen isimlerinden biri , Arjantin'deki Juan Manuel de Rosas yönetimi sırasında oluşan toplumdaki siyasi ve sosyal kırılmaları en iyi anlatan isimler arasında sayılıyor. Bu anlatım dönemin tarihsel bir analizini yapmış olmasından ya da dönemin despotik lideri Rosas'a karşı olan radikal duruşundan kaynaklanmıyor. Bunu anlamak için Facundo nun bir bölümünü bile okumak yeterli. Ayrıca, Oscar Teran'da Arjantin'deki kültürel değişim ve gelişimleri en iyi açıklayan isimlerden biri olarak bilindiği için Sarmiento'yla ilgili yaptığı uzun analizler beni Facundo nun ne kadar az rastlanır bir eser olduğunu düşündürmeye çok kolay ikna etti. Türkiye'de Ahmet Hamdi Tanpınar'ın romanlarının analizi yapıldığında onun,romanlarının ana hatlarını şekillendirme sürecinde yaşadığı dönemin siyasi sosyal analizini yaparken ne kadar ince detaylara takıldığını görürüz. Bu yüzden Tanpınar'dan alışık olduğum üzere Sarmiento'nun Facundo'sunun da sadece epik bir anlatıdan yani, Arjantin'in campo'sunda - kırsalında- yaşayan Facundo Quiriga adlı bir gaucho nun- kahramının hikayesinden ibaret olmadığını kolayca fark ettim. Çok detaylı bir analiz tabiki de yapmadım birincisi ispanyolcam ikincisi de tarih bilgimin yetersizliği buna asla imkan vermez.Ama yinede çok basit bir okumada bile Sarmiento'nun ülkesindeki kırsal ve şehir hayatı arasında süregelen gerilimli ilişkiyi yarattığı romantik kahramanın kişiliğine nasıl yansıttığını fark etmemek neredeyse imkansız.

Uygarlık ve barbarlık arasında gidip gelen bir toplumun ikisinden birini seçmek zorunda bırakılması , campo nun şehirli aydınlar ve tüccar- elit tabaka tarafından barbarlıkla suçlanması 37 jenarasyonunun romantik yazarları arasında en çok tartışılan konularından birisi olması sarmiento gibi bir yazarın bu konuya yoğunlaşmasındaki en önemli etkenlerden biri olarak görülüyor.Fakat toplumun kalıplaştırığı bu ikilemin dışına çıkabilmesi ve bu sayede barbarlık ve uygarlık tanımlarını tekrar kurgulaması onu bu entelektüel çevrede süregelen tartışmalarda daha belirgin kıldı.Sarmiento yeni kurgusunu şekillendirirken modern ve uygar olarak adlandırılanın altında yatan barbarlığın tehlikesine dikkat çekerek, kırsalın şimdiye kadar barbarlıkla küçümsenmiş ve kısıtlanmış duruşunu yarattığı kahramanıyla yıkmayı başardı ve kitabı bitirdiğinde arjantin toplum hayatını derinden sarsan büyük kırılma gerçekleşti.CAMPO ve şehir arasında süregelen çekişme sona erdi , şehir bir daha asla kırsala egemen olamadı.